صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان،روستائیان و عشایر
استاد توسعه روستایی دانشگاه صنعتی اصفهان مطرح کرد؛

اصالت روستاها باید حفظ شود/ توسعه روستاها دارای ابعاد متفاوتی است/ پیشرفت روستاها به معنای تبدیل آنها به شهر نیست

استاد حوزه توسعه روستایی گفت: نمی‌توان جامعه‌ای که برنامه‌های اقتصادی‌اش موجب تخریب محیط‌ زیست و نابودی منابع طبیعی می‌شود را توسعه یافته نامید. این بی‌اطلاعی است اگر فکر کنیم برای آنکه روستایی پیشرفت کند باید تبدیل به شهر شود بلکه اصالت روستا به روستا بودنش است.

امیرمظفر امینی سدهی در گفت‌وگو با خبرنگار صندوق، با بیان اینکه بارها گفته‌ام که مشکل اصلی ما این است که نمی‌دانیم توسعه یعنی چه، گفت: توسعه یک علم است مانند هر علم دیگر و با مفهوم عمران، گسترش، پیشرفت و رشد متفاوت است. در یک مفهوم کلی توسعه یعنی شما، من و جامعه انسانی هر روز بهتر از دیروز باشیم. این بهتر بودن در ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی قابل تعریف است. به دلیل اینکه در حال حاضر به دلیل تخریب منابع طبیعی و آلودگی­های زیست محیطی، این مقوله نیز در چند دهه اخیر اهمیت ویژه­ای یافته است تا آنجا که پاره­ای از اندیشمندان آن­را بعد پنجم توسعه دانسته‌­اند. البته من چندان با این نظر همراه نیستم، زیرا معتقدم اگر ابعاد چهارگانه توسعه به درستی محقق شود، وضعیت محیط­ زیست نیز بهبود خواهد یافت. به هر روی باید بپذیریم جامعه‌ای که برنامه‌های اقتصادیش موجب تخریب محیط‌ زیستش ‌شود، نمی‌تواند توسعه یافته تلقی شود.

وی ادامه داد: در دنیا سه مرحله را برای توسعه کشورها مطرح می­‌کنند؛ توسعه­ یافتگی،  توسعه نایافتگی و درحال توسعه بودن، لیکن شاید بد نباشد که ما این مراحل را با صفت "بد" هم طبقه­‌بندی کنیم، که بدتوسعه­‌یافتگی و یا در حال بدتوسعه­‌یافتگی هم می­توانند به لحاظ شاخص­‌های اندازه­‌گیری توسعه، مقرون به صواب باشد. آن کشور و یا شهری که رشد اقتصادی و اجتماعی دارد، اما هر روز شرایط آن بدتر می‌شود، محیط­زیست و عرصه‌های طبیعی‌­اش سیر تخریبی می­‌پیمایند، اخلاق اجتماعی سقوط کرده و آسیب‌های اجتماعی نظیر دزدی، طلاق و اعتیاد در آن بیشتر می‌شود، بی­شک این امور از مصادیق بدتوسعه­‌یافتگی است.

 

امینی سدهی با بیان اینکه توسعه می‌تواند به لحاظ جغرافیایی هم تعبیر شود، گفت: یک اشتباه بزرگ که در ایران جا افتاده است این است که فکر می‌کنیم وقتی یک روستا توسعه پیدا می­‌کند که شهر شود، از نظر من این کج‌­فهمی محض است که فکر کنیم اگر یک روستا بخواهد پیشرفت کند، باید به شهر تبدیل شود، زیرا اصالت روستا به روستا بودنش است.

وی تاکید کرد: محیط طبیعی روستا یکی از ویژگی‌هایی است که همیشه باید حفظ شود. به معنای دیگر اگر در روستا نقشه­‌ها و سازه‌­های عمران شهری را پیاده کنیم که دیگر مفهوم روستا وجود نخواهد داشت. در کشورهای پیشرفته زمانی که افراد از محیط شهر وارد روستا می‌شوند وارد یک فضای دیگری خواهند شد که با داشتن امکانات رفاهی اولیه، همچنان اصالت و هویت خود را حفظ کرده است.

امینی سدهی تاکید کرد: ما باید روستا را با حفظ اصالت روستا بودنش، مظهر توانمندی کنیم. نمی‌توان در روستا زندگی کرد و از صدای خروس و بع­‌بع گوسفندان در سپیده­دم شکایت داشت، زیرا اصالت روستا به طبیعت و آواهای آن است. به همین دلیل باید در برخی از مناطق، روستا را به شکل کاملا سنتی با دیوار کاهگلی حفظ کرد و از آن به عنوان یک جاذبه گردشگری و منبع درآمد برای روستاییان استفاده نمود. شوربختانه مبحث گردشگری روستایی و طبیعت­گردی هنوز در کشور ما جا نیفتاده است درصورتی که ما روستاهای بسیار زیبا و پر جاذبه‌­ای در کشور داریم. این درحالی است که روستاییان ما می‌خواهند روستای­شان بزرگ و بزرگتر شده و به شهر تبدیل شود تا بتوانند بودجه بیشتری دریافت کنند. به عبارتی دولت­های ما با این بودجه‌­بندی­ها و امتیازدهی­‌های­شان، نادانسته روستاها را به سوی تخریب و تبدیل آن­ها به شهرهای محروم هدایت می­‌کنند. بپذیریم که حسن روستا و زیبایی آن به روستا بودن و فضای طبیعی آن است.

وی افزود: برای مثال بسیاری از کشورها، به ویژه کشورهای اروپایی، توانسته­‌اند روستاهای­شان را به خوبی و با امکانات مناسب حفظ کند، به همین دلیل مهاجرت‌ها در بسیاری از آن­ها در این دوران، اغلب از شهر به روستا بوده و این به دلیل آن است که دولت برای روستاها امتیاز قائل شده است.

 

استاد توسعه روستایی با تاکید بر اینکه تنها راه‌حل برای بهبود اوضاع و حصول به اهداف  توسعه، شایسته سالاری است، گفت: امروزه باید کار را به کاردان سپرد و اگر برنامه‌ای را می‌خواهیم اجرایی کنیم، باید آن را به دست متخصصان بسپاریم.

وی ادامه داد: بنابراین، زمانی که بخواهیم دریک منطقه بهبود ایجاد کنیم، ابتدا باید پتانسیل‌سنجی کرده و به مزیت‌های آن توجه داشته باشیم. از نظر من مزیت امروز در بسیاری از روستاهای ما علاوه بر کشاورزی، می‌تواند گردشگری و صنایع دستی نیز باشد.

امینی سدهی یکی از شاخص‌های توسعه را مشارکت دانست و گفت: با اینکه وضعیت سرمایه اقتصادی ما بسیار خوب است و سرمایه‌گذاری‌های خوبی نیز انجام داده‌ایم، و مضافا حدود 10تا 15 درصد از منابع طبیعی دنیا نیز در کشور ما قرار دارد، و به لحاظ سرمایه انسانی نیز وضعیت بسیار خوبی داریم به حدی که اکنون بزرگترین صادرکننده نیروی‌انسانی خبره و نخبه در دنیا هستیم، شوربختانه ترکیب این دو سرمایه اقتصادی و انسانی حاصلش از آن­چه می‌­باید باشد، بسیار دور است. از این روست که باور دارم اگر بتوانیم به این پرسش پاسخ علمی دهیم مساله روشن خواهد شد که چرا با وجود مطلوب بودن وضعیت سرمایه اقتصادی و سرمایه‌ انسانی، ترکیب این دو، شرایط اقتصادی-اجتماعی­مان را نامطلوب کرده است.

استاد توسعه روستایی با بیان اینکه پاسخ این پرسش، از دست رفتن و ضعف در سرمایه اجتماعی است. سرمایه اجتماعی یک سری باورها و اعتقادات است که انسان‌ها را به هم پیوند می‌­دهد. ما سرمایه ‌اجتماعی رو به تحلیلی داریم و زمانی شرایط هر کشوری رو به بهبود خواهد رفت که سرمایه اجتماعی آن در یک سیر دایمی، رو به تقویت باشد. از جمله شاخص­‌های سنجش این سرمایه، مشارکت است. آیا در کشور ما ضریب مشارکت مردمی در فعالیت­ها افزایش یافته است؟ منظور من مشارکت واقعی و محتوایی است نه شکلی و ظاهری. شاخص دیگر، اعتماد است. آیا در کشور ما، اعتماد ما به یکدیگر و به مدیریت و حکومت افزایش یافته است؟ آیا ضد ارزش‌ها، جای ارزش‌ها را نگرفته است؟ آیا هر روز بر احساس داشتن هویت­مان افزوده شده است؟ این‌ها همه به نوعی شاخص‌­های سنجش سرمایه اجتماعی است که شاهد به تحلیل رفتن تدریجی آن در کشور هستیم.

 

استاد توسعه روستایی تاکید کرد: ما نمی‌توانیم مدل جدیدی را خارج از مدلهای موجود در دنیا طراحی و اجرا کنیم، بنابراین باید برنامه‌های موجود دنیا را بررسی  کرده و متناسب با شرایط کشورمان اجرا کنیم. به معنای دیگر، باید فعالیت‌های ما علمی و آزمون شده باشد، زیرا علم ماحصل تمام تجربیات انسان است که تبدیل به یک روش شده است. به عبارتی باید ببینیم دنیایی که اقتصاد و اجتماعش با بنگاه‌های خرد و کوچک اقتصادی عجین است، چه راه‌حل‌هایی داشته است؟ باید این راه‌حل‌ها را بومی و باتوجه به ظرفیت‌هایمان پیاده‌سازی کنیم. به معنای دیگر نمی‌توانیم ساختار کشت و صنعت آمریکایی را در ایران به عنوان مدل توسعه کشاورزی پیاده‌سازی کنیم، زیرا ساختار کشور و مناطق روستایی­مان مدل­های متناسب با این ویژگی­ها را می­‌طلبد.

 

امینی سدهی با اشاره به بهره‌برداری خرد حتی در دوره ارباب و رعیتی گفت: ما باید ابتدا بپذیریم که بخش عظیمی از بنگاه‌ها در کشور ما، کوچک و حداکثر متوسط هستند، بعد ببینیم که برای این بنگاه‌ها چه برنامه‌ای داریم. بی­‌شک این کوچک بودن عامل منفی برای ما نیست بلکه می‌­تواند یک امتیاز باشد، ای. اف. شوماخر در «کوچک زیباست»، معتقد است توسعه با تعلیم و تربیت، نظم و سازمان محقق می­‌شود. این­جاست که برای اجرای برنامه­‌های توسعه در هر منطقه، سازمان­دهی متناسب با شرایط و برنامه‌­ها باید داشته باشیم. اگر در گذشته به دنبال واژه‌های چشمگیر و دهان پرکن، مانند بزرگترین در آسیا و یا در خاورمیانه بودیم، امروزه باید به دنبال ایجاد همبستگی  بین بهربرداران و بنگاه­های کوچک  و یا متوسط­­­مان باشیم. این تشکل­ها می‌توانند تولیداتی به مراتب بیشتر و اقتصادی­تر از آن بنگاه­های عریض و طویل داشته باشند. به معنای دیگر این کارگاهها در ابعادی کوچک و حتی بسیار کوچک، ولی در ظرفِ حقوقی بسیار بزرگ که مبتنی است بر نظریه‌­های موجود پیرامون "بنگاه­های کوچک و متوسط اقتصادی"، می­‌توانند به خوبی در برنامه­‌های توسعه نقش ایفا کرده، کارسازی لازم را در دنیای امروز داشته باشند. این خود در بازتوزیع عادلانه ثروت که باید از جمله اهداف توسعه در مبحث عدالت اجتماعی باشد، اثری بی‌بدیل برجای خواهد گذارد.

وی افزود: در کشور ما کشاورزان دارای زمینها و بهره­‌برداری­های کوچک بوده و نمی‌توانند محصولات خود را شخصا به بازار عرضه کنند، بنابراین دلالان در این عرصه سروری می‌کنند، درنتیجه ما ناچاریم در ساختار موجود به نظریات مربوط به بنگاه‌های کوچک و متوسط اقتصادی متوسل ‌شویم و راهی نمی­‌ماند جز تجمیع آنها. یعنی به لحاظ حقیقی هر کدام شخصیت خودشان را دارند ولی در یک نمای کلی در یک تشکل، شخصیت حقوقی پیدا می‌کنند و چیزی به نام شرکت پدید می‌آید، فلسفه تعاونی­‌ها هم همین بوده است.

استاد توسعه روستایی ادامه داد: متاسفانه زمانی که می‌خواهیم تعاونی بزنیم، مشاهده می­کنیم که تمایل و انگیزه مشارکت بسیار کم است. بنابراین روستاهای ما در صورتی موفق خواهند شد که بسترهای لازم برای مشارکت روستاییان، هم از جهت شناخت و ایجاد باور و انگاره در مخاطبان، و هم از نظر سیاست­ها و پشتیبانی­‌های حقوقی و اعتباری برای افزایش ضریب مشارکت درآنها، از طرف حاکمیت پدید آید.

وی گفت: ده­ها تحقیق و مقاله علمی پژوهشی در حوزه تعاون که همه حاصل پژوهش­های میدانی بوده است دارم اما کسی نمی‌پرسد که توصیه‌ شما چیست؟ و چرا در ایران تعاونی‌ها، و اصولا فعالیت­های مبتنی بر مشارکت موفق نیست؟ چرا نتایج فعالیت های علمی من و اغلب پژوهشگران فقط درحد یک اثر علمی باید در کتاب­ها و کتابخانه‌ها بماند.

 

امینی سدهی افزود: در دهه 70، آموزش­های ارایه شده در تعاونی­ها را در سه بعد سازمانی-مدیریتی، فنی-حرفه‌ای و اطلاعات پایه، مثل کامپیوتر، اقتصاد، بازاریابی، جامعه شناسی و امثال آن در بیش از 600 شرکت بررسی و ارزیابی کردیم. نتیجه‌ای که به آن رسیدیم این بود که آموزش‌های سازمانی-مدیریتی که اجباری هم بود و شما اگر بخواهید شرکتی تاسیس کنید باید این دوره را بگذرانید، کمترین بازدهی را داشت. جالب اینکه آموزشگران ارایه دهنده این آموزش­ها، همه هم کارشناس بودند. درمقابل بالاترین کارایی را آموزش‌های حرفه‌ای مانند ملیله‌دوزی، توپ­دوزی، ترمه‌بافی و غیره داشتند، درحالی که آموزشگرهای آنها پایین‌ترین سواد را داشتند. با این وجود تصور نمی­کنم از حاصل این پژوهش‌ها هیچ بهره­ای تعاونی­های ما برده باشند و هیچ تغییر و یا بهبودی هم در ارایه آموزش­ها پدید آمده باشد.

 

وی تاکید کرد: روستاهای ما پتانسیل توسعه دارند و از نظر مزیت‌های توریستی، از جمله ده کشور نخست دنیا هستیم، یکی از مزیت‌های ما به لحاظ جغرافیایی است و تنوع آب و هوایی است به حدی که بخش اعظمی از اقلیم­های موجود در دنیا، در ایران وجود دارد. برای نمونه درحالی که در استان اصفهان دو منطقه خور بیابانک و زواره دمای 40 درجه و بیشتر دما را تجربه می‌کند، شهرستان­های فریدن و فریدون شهر و سمیرم سردترین هوا را دارند. حتی مناطقی در فاصله چند ده کیلومتری از هم وجود دارند که این حد از تفاوت دما در آنها غیرقابل باور است.

وی با تاکید براینکه نمای روستا باید روستایی و نمای شهر باید شهری باشد، گفت: متاسفانه ما با برخی از اقدامات، روستاهایمان را به شهرهای محروم تبدیل کردیم، یکی از شاخص‌های توسعه عدالت است، بنابراین باید روستاییان ما برخوردار و درعین حال اصالت روستا حفظ شود.

وی دافعه روستا و جاذبه‌های موجود در شهر را عامل مهاجرت‌های بی‌رویه روستایی بیان کرد و گفت: اگر دولت و حاکمیت اقدام مناسبی نداشته باشند، جامعه مسیر خودش را طی خواهد کرد، اما با هزینه‌های بالا و انحرافات زیاد.

 

به اعتقاد وی دولت و حاکمیت باید تا حد امکان کارها را به عهده مردم گذارد و خود نقش حامی و ناظر داشته باشد. بدیهی است برخی از امور مانند آموزش، بهداشت و سلامت، امنیت و مسایلی از این دست در حیطه وظایف حاکمیتی است، اما این مردم هستند که باید عمده فعالیت­های اقتصادی-اجتماعی را بر عهده داشته باشند و دولت در این زمینه­ها رسالتش باید هدایتگری و نظارت بر حسن انجام امور باشد.

وی با اشاره به سه بخش کشاورزی، صنعت و خدمات اقتصاد گفت: اقتصاد روستا و شهر بهم گره خورده است و مسئله مهم این است که بخش خدمات به منظور تقویت دو بخش تولیدیِ کشاورزی و صنعت باید در روستا تقویت شود. زیرا زمانی که روستا به دلیل محرومیت و نقصان درآمد تخلیه شود، به اقتصاد ملی لطمه وارد خواهد شد. معتقدم که اگر دولت وظایف خود را به درستی انجام دهد، روستاها در عین حفظ محیط طبیعی و اصالت ارزشی روستایی خود، می‌توانند روستا باقی بماند. به نظر من اگر روستاها حفظ نشود، این خود نیز می­‌تواند از نشانه‌­های بدتوسعه یافتگی تلقی شود. اگر در مناطق روستایی بهترین خدمات ارائه شود و امکانات متناسب با شان انسان امروز در روانه توسعه، در آنها وجود داشته باشد، روستاییان به جای دیگری کوچ نخواهند کرد و مهاجرت بی رویه وجود نخواهد داشت. متاسفانه ما روستاییان را ناچار می کنیم بدون هیچ تخصصِ متناسب با فعالیت­‌های مورد نیاز جامعه شهری، به شهرها که یک محیط فنی با ویژگی­‌های مختص به خود است مهاجرت کنند و نه تنها بر تصویر زندگی خود خدشه وارد سازند، چه بسا بر روند توسعه شهری نیز چالش­‌هایی بیفزایند.

 

 




مطالب مرتبط

مدیر کل امور عشایر چهارمحال بختیاری مطرح کرد:
یکپارچه سازی بیمه‌ها موجب ایجاد عدالت در برخورداری از امکانات می‌شود تلاش می‌کنیم تا عشایر بیشتری را بیمه کنیم

مدیر کل امور عشایر چهارمحال بختیاری مطرح کرد:
یکپارچه سازی بیمه‌ها موجب ایجاد عدالت در برخورداری از امکانات می‌شود/ تلاش می‌کنیم تا عشایر بیشتری را بیمه کنیم

مدیر کل امور عشایر چهارمحال بختیاری گفت: علیرغم مشارکت‌ها و تبلیغات درصد مشارکت استان در بیمه صندوق بسیار کم است و نیاز به تبلیغ و اطلاع‌رسانی بیشتر حس می‌شود.

|

رئیس هیئت مدیره موسسه خیریه امام‌علی شهر ری مطرح کرد؛

ضرورت تغییر رویکرد از توزیع سبد کالا به سمت توانمندسازی روستاییان
رئیس هیئت مدیره موسسه خیریه امام‌علی شهر ری مطرح کرد؛

ضرورت تغییر رویکرد از توزیع سبد کالا به سمت توانمندسازی روستاییان

رئیس هیئت مدیره خیریه امام‌علی شهر ری گفت: روستاییان به حداقل امکانات قانع‌اند و می‌توان بدون سرمایه‌گذاری کلان این حداقل‌ها را برای آنها فراهم کرد.

|

مدیرکل امور عشایر استان فارس مطرح کرد؛
دریافت حقوق در زمان سالمندی و از کار افتادگی موجب حفظ کرامت انسانی می‌شود

مدیرکل امور عشایر استان فارس مطرح کرد؛
دریافت حقوق در زمان سالمندی و از کار افتادگی موجب حفظ کرامت انسانی می‌شود

مدیرکل امور عشایر استان فارس گفت: دریافت حقوق در زمان سالمندی و از کار افتادگی موجب حفظ کرامت انسانی می‌شود بنابراین به دنبال بیمه کردن تمام افراد عشایری هستیم.

|

نظرات کاربران